Tiroid bezi içindeki normal dokudan farklı olan anormal oluşumlara ‘tiroid nodülü’ deniyor. Tiroid nodüllerinin boyutları değişkenlik gösterebiliyor. Birkaç milimetreden birkaç santimetreye ulaşan, bazen portakal büyüklüğüne varabilen nodüller görülebiliyor. Sadece muayene ile saptanan tiroit nodülü sıklığı yüzde 2-6 iken, ultrasonografi yapıldığında bu oran yüzde 19-35’e yükseliyor. Toplumdaki yaygın inanışın aksine her tiroid nodülü ameliyat gerektirmiyor. Peki ama ameliyata ne zaman ihtiyaç duyuluyor? Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Deniz Böler, tiroid nodüllerinde ameliyat kararı aldıran nedenleri sıraladı.
 
Kadınlarda sık görülüyor
 
Tiroid nodülleri kadınlarda erkeklere nazaran daha sık görülüyor. Her 12-15 genç kadından birinde tiroid nodülü saptanırken, bu oran erkeklerde 40 erkekte 1’e düşüyor. Bu nodüllerin kadınlarda neden daha sık görüldüğü ise bilinmiyor. Tiroid nodüllerinin görülme sıklığı yaşa bağlı olarak da değişiyor. Öyle ki 50 yaş civarındaki hastaların yüzde 50’sinde en az bir tiroid nodülü bulunuyor. Aile öyküsü olanlarda, baş boyun bölgesine ışın tedavisi alanlarda, iyot eksikliğinin yaygın olduğu bölgelerde yaşayanlarda diğer bireylere göre görülme sıklığı yükseliyor.
 
Ne zaman ameliyat gerekir?
 
Doç. Dr. Deniz Böler, tiroid nodüllerinde ameliyat gerektiren 7 nedeni şöyle sıraladı:
1. Bası belirtileri, yani yutma ve nefes alma güçlüğü varsa,
2. Tiroid bezi göğüs kafesi içine uzanmışsa,
3. İnce iğne aspirasyon biyopsisi sonucunda kanser saptanmışsa,
4. Kanser açısından büyük ölçüde şüpheli hücre varlığı mevcutsa,
5. Tiroid tümörlerinin özel bir alt tipi olan foliküler tümör şüphesi varsa,
6. Toksik adenom (tiroid hormonunu fazla salgılayan iyi huylu nodüller) saptanmışsa,
7. İlaç tedavisi ile kontrol altına alınamayan hipertiroidi (tiroid hormonlarının çok çalışması durumu) tespit edilmişse.
 
Bu belirtileri hafife almayın
Küçük tiroid nodülleri çoğunlukla sessizdir yani belirti vermez. Bu nedenle nodüller genellikle hastaların rutin fizik muayenesi veya check-up sırasında sıklıkla tesadüfen tespit ediliyor. Bazen de boyun ağrısı için yapılan boyun MR görüntüleme gibi başka bir nedenle yapılan tetkikler sırasında fark ediliyor. Kimi zaman da tiroit bezinin kenarında bulunan tiroid nodüllerinde boyunda şişlik ele gelir. Eğer nodül büyükse veya hasta çok zayıfsa boyunda şişlik olarak dışarıdan da görülebiliyor. Ayrıca toksik adenom denilen ve tiroit hormonunu fazla salgılayan iyi huylu nodüllerin varlığında da kilo kaybı, sinirlilik, ellerde titreme, sıcağı tolere edememe gibi şikayetler ortaya çıkabiliyor. Bazı hastalarda boyun ağrısı, büyük nodülün basısına bağlı boğazda baskı hissi, yutkunma ve soluk almada güçlük, nadiren ses kısıklığı gelişebiliyor. Bu belirtiler bazen ilerlemiş kanserin de göstergesi olabiliyor.
 
Tedavi yolları nelerdir?
Nodüller 1 cm’den küçükse 6 ay 1 yıl aralığında ultrason ve kan tahlilleri ile takip ediliyor. Ancak 1 cm’den küçük olmasına rağmen yapılan ultrasonografide kanser açısından şüpheli olarak görülen nodüllere ince iğne aspirasyon biyopsisi yapılıyor. Bunun sonucuna göre takip veya ameliyat kararı verilebiliyor. Ameliyat sırasında tiroit dokusunun bir kısmı veya tamamı alınabiliyor. Takibine karar verilen hastalar ise muayene, kan testleri ve ultrason ile belirli aralıklarla değerlendiriliyor. Bazı nodüllerin küçülmesi veya aktivitesinin kontrol altına alınması içinse ilaç tedavisi veya radyoaktif iyot tedavisi tercih edilebiliyor. Ameliyat genellikle doğuştan var olan boyun çizgileri üzerine yapılan küçük bir kesiden gerçekleştiriliyor. Hastada yara iyileşme problemi yoksa, iyileşme sonrasında bu çizgi boyundaki diğer doğal katlantı ve çizgilerden zorlukla ayırt edilebilir hale geliyor. Son yıllarda “minimal invaziv tiroid cerrahisi” diye bir kavram gelişti. Minimal invaziv video yardımlı tiroidektomi (MIVAT) denilen yöntemle küçük nodüller kamera yardımıyla 1,5-2cm’lik kesiden girilen özel aletlerle çıkarılabiliyor. Ameliyat ayrıca seçilmiş hastalarda robotik cerrahi ile kulak arkasından veya koltukaltından yapılan kesiden de gerçekleştirilebiliyor. Tiroid ameliyatları genellikle güvenli ameliyatlardır ve komplikasyon ihtimali düşüktür.
 
Nodüller tekrar nüks edebilir
Hastalığın doğasına göre bazen tiroid bezinin tamamının bazen de bir kısmının çıkarıldığını belirterek, “Kanser olan hastalarda genellikle tiroit bezinin tümünün çıkarılması gerekirken, iyi huylu nodüllerde sorunlu tarafı çıkarmak yeterli olabiliyor” dedi. “Eğer geride tiroid dokusu kalıyorsa nodüllerin tekrarlama ihtimali her zaman vardır” diyen Doç. Dr. Deniz Böler sözlerine şöyle devam etti: “Bu nedenle hasta aralıklı olarak takip ediliyor. Tiroid bezinin tamamının alındığı durumlarda ise tekrarlama söz konusu olmuyor. Fakat bu hastaların yakın takibi önem taşıyor.