Ancak bu hizmetleri ilk kez duyan veya yeni kullanmaya başlayacak bir kullanıcı için bazı terimler kafa karıştırıcı olabilir. Bu yazıda, VPN kullanımı sırasında sıklıkla karşılaşacağınız bazı kavramları sade bir dille açıklıyor olacağız. Bu sayede ücretsiz VPN kullanırken ve sağlayıcı seçimi yaparken daha bilinçli tercihler yapabileceksiniz.
VPN Nedir?
VPN, sanal özel ağ anlamına gelir. VPN hizmetleri dünyanın çeşitli konumlarında bulunan sunucular işletir. VPN uygulaması aracılığıyla bu sunuculardan birine bağlandığınızda, verileriniz internete gönderilmeden önce güvenli bir tünel aracılığıyla VPN sunucusuna yönlendirilerek şifrelenir. Bu sayede şifrelenmiş veri paketleri herhangi bir şekilde müdahale uğrasa bile içerikleri okunamaz ve internet etkinliğiniz üçüncü taraflarca gözetlenmesi engellenmiş olur.
IP Adresi
IP adresi, internete bağlanan her cihazın sahip olduğu sayısal kimliktir. Ziyaret ettiğiniz siteler, kullandığınız uygulamalar ve web hizmetleri cihazınızı bu adres üzerinden tanımlar. VPN bağlantısı cihazınızın gerçek IP adresini gizler ve bağlantınız VPN sunucusunun IP’si üzerinden kurulur. Bu sayede çevrimiçi etkinliğinizin doğrudan IP’niz ile ilişkilendirilmesi, yani etkinliğinizin gözetlenmesi zorlaşır.
Şifreleme
Şifreleme, internet bağlantısı sırasında aktarılan veri paketlerinin okunamaz hale getirilmesi anlamına gelir. Bunu alıcıya iletilen şifreli bir mesaj olarak düşünebilirsiniz. Alıcı önceden belirlenmiş bir kodu kullanarak (şifreleme anahtarı) mesajı deşifre eder ve içeriği ancak o şekilde okuyabilir. VPN bağlantısı sonrasında cihazınızdan geçen tüm trafik şifrelenmiş olur. Bu sayede veri paketleri herhangi bir sebeple üçüncü tarafların eline geçse bile karşı taraf anlamlı bir içerik elde edemez.
Sunucu
VPN sunucusu, bağlantınızın yönlendirildiği ara noktadır. Sunucular fiziksel veya sanal olarak yapılandırılabilir. Sunucunun teknolojik altyapısı, sunucuya bağlanan kullanıcı sayısı, sunucusunun kullanıcıya olan fiziksel mesafesi gibi faktörler bağlantı performansını etkileyen faktörlerdir.
Veri Günlüğü (Log)
VPN kullanırken sıklıkla karşılaşacağınız kavramlardan biri veri günlüğü (kayıt) veya kayıt tutmama politikasıdır. Log, bağlantı sırasında hangi bilgilerin kayıt altına alındığını ifade eder. Güvenilir bir VPN sağlayıcı, kullanıcının kişisel kullanımıyla ilgili verileri kayıt altına almaz, saklamaz veya üçüncü taraflarla paylaşmaz. Sorunsuz bir VPN deneyimi için kullanacağınız sağlayıcının veri işleme politikasını incelemeniz ve internet etkinliğinizi gözetlemeyen bir hizmet kullandığınızdan emin olmanız önerilir.
Bant Genişliği
Bant genişliği, kurulan bağlantı üzerinden aktarılabilecek veri miktarını ifade eder. Bazı ücretsiz VPN’ler bant genişliği sınırı uygulayarak sunucu yoğunluğunu dengelemeyi veya sizi hizmetin premium sürümüne yönlendirmeyi deneyebilir. Video izleme, dosya paylaşımı, çevrimiçi oyun gibi etkinliklerle ilgileniyorsanız, bant genişliği sınırlaması uygulamayan bir ücretsiz VPN tercih etmeniz veya premium bir hizmete yönelmeniz daha iyi performans almanızı sağlar.
Kill Switch
Kill Switch, bazı VPN sağlayıcıların sunduğu önemli bir özelliktir. Bu özelliği aktifleştirdiğinizde, VPN bağlantınızın beklenmedik bir şekilde kopması durumunda cihazınızın internet erişimi otomatik olarak kesilir. Bu sayede şifrelenmemiş veri aktarımının önüne geçilmiş olur. Bu özellik her kullanıcı için gerekli olmasa da, ne işe yaradığını bilmek ve gerektiği zaman kullanmak faydalı olacaktır.
DNS Sızıntısı
DNS yani Domain Name System, internetin telefon rehberi olarak düşünülebilir ve google.com gibi alan adlarını sayısal IP adresine çevirerek web sitelerine erişmemizi sağlar. DNS sızıntısı, VPN bağlantısı aktif olmasına rağmen DNS sorgularının okunabilir olduğu durumu ifade eder. Güvenilir VPN uygulamaları, bu tür sızıntıları önlemeye yönelik yapılandırmalar kullanır. DNS sızıntı koruması için kullanıcıların ekstra bir işlem yapması gerekmez.
Protokol
VPN bağlantısının hangi yöntemle kurulacağını kullanılan “protokol” belirler. Çoğu kullanıcı VPN kullanırken yalnızca sunucu seçer ve bağlan düğmesine tıklar. Ancak ayarlar bölümüne gittiğinizde, bağlantı için seçebileceğiniz birden fazla protokol seçeneği bulabilirsiniz. Farklı protokol seçenekleri bağlantı hızı ve güvenlik seviyesi arasında farklı dengeler sunar.
Ücretsiz VPN Kullanırken Bu Terimler Neden Önemlidir?
Yukarıda söz ettiğimiz kavramları gereksiz teknik detaylar olarak görmek yanlış olur. Bu kavramlara hakim olmak hangi kullanım senaryosu için hangi VPN hizmetini seçmeniz gerektiği konusunda size yardımcı olur. Özellikle ücretsiz VPN kullanırken, temel güvenlik ve gizlilik beklentilerinin ne ölçüde karşılandığını bu terimler üzerinden değerlendirmek mümkündür. Günlük internet kullanımı için sade bir arayüz ve karmaşık ayarlar gerektirmeyen uygulamalar çoğu kullanıcı için yeterlidir.
Mobil Cihazlarda Ücretsiz VPN Kullanımı
Bağlantı güvenliği ve gizlilik yalnızca bilgisayar kullanıcılarının dikkate alması gereken bir konu değildir. Gün içinde en fazla çevrimiçi olduğumuz cihazların akıllı telefonlar olduğu düşünülürse, hem mobil cihazlarımız hem de bilgisayarlarımız üzerinden kullanabileceğimiz bir VPN sağlayıcı seçmek daha kapsamlı bir deneyim sunacaktır. VPN kullanırken, VPN uygulamalarını resmi kaynaklardan indirmek ve sürekli olarak güncel tutmak gerekir.
- Android kullanıcıları ücretsiz VPN uygulamalarını Google Play üzerinden güvenli bir şekilde indirebilir.
- iOS cihazlarda ise ücretsiz VPN uygulamaları App Store üzerinden birkaç tıkla kullanıma hazır hale gelir.
VPN kullanırken sıklıkla karşılaşacağınız bazı terimleri öğrenmek hem sağlayıcı seçimi hem de kullanım sırasında daha bilinçli olmanıza yardımcı olur. Sağlayıcının sunduğu özellikleri karşılaştırmak, ihtiyaçlarınıza uygun bir VPN seçmek, internet etkinliğinizin kayıt altına alınmadığından ve üçüncü taraflarla paylaşılmadığından emin olmak VPN hizmetlerinden en iyi şekilde faydalanırken güvenliğinizi riske atmamanızı sağlar.
