Gökbilimciler, galakside yıldızından koparak yalnız başına yol alan Satürn kütleli bir gezegenin gerçek özelliklerini ilk kez net biçimde ölçmeyi başardı. Dünya ve uzay tabanlı gözlemlerin nadir bir kombinasyonu sayesinde, bu "öksüz" gezegenin hem kütlesi hem de Samanyolu içindeki konumu belirlendi. Çoğu gezegen bir yıldızın etrafında dönerken, bazıları şiddetli yerçekimsel etkileşimler sonucu sistemlerinden koparak yıldızlararası uzaya savruluyor. Işık yaymadıkları için bu tür serbest dolaşan gezegenler doğrudan gözlemlenemiyor; varlıkları genellikle mikro mercekleme adı verilen bir yöntemle fark ediliyor. Bu yöntemde, gezegenin yerçekimi, arka plandaki uzak bir yıldızın ışığını kısa süreliğine bükerek büyütüyor.

KESİN UZAKLIĞI BELİRLENEMEDİ

Ancak mikro merceklemenin önemli bir sınırı bulunuyor. Gezegenin uzaklığını kesin olarak belirlemiyor. Bu da kütle ölçümünü belirsiz hale getiriyor. Subo Dong liderliğindeki araştırma ekibi, bu engeli aşmak için Dünya’daki gözlemevlerinden elde edilen verileri, Gaia uzay teleskobunun hassas ölçümleriyle bir araya getirdi. Dünya ve uzay arasındaki bakış açısı farkı, ışık sinyalinin ulaşma zamanındaki küçük gecikmelerin ölçülmesini sağladı. "Mikro mercekleme paralaksı" olarak bilinen bu etki sayesinde gezegenin hem kütlesi hem de galaksideki yeri hesaplandı.

JÜPİTER'İN KÜTLESİNİN YÜZDE 22'SİNE SAHİP

Sonuçlara göre gezegen, Jüpiter’in kütlesinin yaklaşık yüzde 22’sine sahip ve Samanyolu’nun merkezinden yaklaşık 3 bin parsek uzaklıkta bulunuyor. Kütlesinin Satürn’e benzemesi, bu cismin tek başına bir yıldız gibi oluşmadığını; aksine bir gezegen sisteminin parçasıyken daha sonra yerçekimsel etkileşimlerle yörüngesinden fırlatıldığını düşündürüyor. Araştırmacılar, bu tür düşük kütleli başıboş gezegenlerin galakside sanılandan çok daha yaygın olabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle NASA’nın 2027’de fırlatılması planlanan Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu’nun, serbest dolaşan gezegenlerin keşfini büyük ölçüde hızlandırması bekleniyor.